İlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi

Reklamlari:



Indir 251 Kb.
Titleİlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi
Page1/4
Date conversion14.02.2013
Size251 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://eefdergi.erzincan.edu.tr/ojsfiles/journals/4/articles/798/submission/review/798-901-2-RV.
  1   2   3   4
İlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi


An Assessment of End-of-Unit Questions in the Middle School Science Textbooks





Özet

Ders kitapları, hem öğretmen hem de öğrenciler açısından eğitim-öğretim sürecinin vazgeçilmez bir unsuru olup öğrencilerin öğrenmesi üzerinde oldukça önemli bir etkiye sahiptir. Değerlendirme ise eğitim-öğretim sürecinin etkinliğinin belirlenmesi ve öğrencilerin gelişimlerine daha fazla katkı sağlanabilmesi için gerekli olan bir yargılama sürecidir. Bu nedenle, Fen ve Teknoloji ders kitaplarında yer alan soruların ölçme değerlendirme boyutu göz ardı edilemeyecek kadar önemlidir. Bu bağlamda, bu çalışmanın amacı ilköğretim 2. kademe Fen ve Teknoloji ders kitaplarındaki ünite sonu değerlendirme sorularını Bloom Taksonomisine göre incelemek ve bu sorularla ilgili öğretmen ve öğrencilerin düşüncelerini belirlemektir. Araştırma betimsel (descriptive) bir çalışma olup, veriler üç farklı kaynaktan toplanmıştır. İlk olarak ilköğretim ikinci kademede kullanılan üç farklı yayınevine ait beş adet Fen ve Teknoloji ders kitabının doküman analizi yapılmıştır. İkinci olarak Edirne il merkezinden uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 20 öğretmen ve 30 öğrenci ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, ders kitaplarındaki ünite sonu değerlendirme sorularının çok büyük oranda bilgi basamağında olduğu ortaya çıkmıştır. Bunu küçük oranlarda kavrama düzeyindeki sorular takip ederken; uygulama, analiz, sentez ve değerlendirme düzeyinde sorular ise yok denecek kadar azdır. Öğretmen ve öğrencilerle yapılan görüşmeler sonucunda bilgi basamağına ait soruların öğrencilerin en çok sevdikleri sorular olması oldukça düşündürücüdür. Öğretmenler soruların sayısının arttırılmasını vurgularken, öğrenciler soruların öğrendiklerini pekiştirmeye ya da onları sınava hazırlamaya yönelik olması gerektiğini belirtmişlerdir.

Anahtar Sözcükler: Ölçme ve değerlendirme, Bloom Taksonomisi, Fen ve Teknoloji ders kitabı.

Abstract

Textbooks are indispensable constituent of teaching-learning process for both teachers and students, and have a great influence on students’ learning. As for assessment, is a process of making judgements which is necessary for determining the effectiveness of teaching-learning process, and also to be able to effectively contribute to students’ progress. Therefore, the measurement and assessment dimension of the questions in the science textbooks is significant so that cannot be disregarded. In this context, this study sought to determine the cognitive levels of end-of-unit questions in the middle school science textbooks according to Bloom’s taxonomy, and also to reveal the views of teachers and students about these questions. The research is a descriptive study, and the data were collected from three different sources. At the outset, five Science and Technoloy textbooks used in the sixth, seventh and eighth grades at the Turkish middle schoolse were analyzed. Then, the semi-structured interviews were conducted with 20 Science and Technology teachers and 30 students in Edirne that were selected with through appropriate sampling method. Based on the research findings, there was a preponderance of knowledge level questions in science textbooks. While the questions at the comprehension level follows the knowledge level questions with smaller portions, the questions at the level of application, analysis, sythensis, evaluation were almost missing in the middle school science textbooks. Based on the interview results conducted with students and teachers, it is quite engrossing that the knowledge level questions are the most liked questions by students. While teachers emphasized the need for increasing the number of the end-of-unit questions, the students stated that the questions should provide opportunity for repeating, reinforcing what they have learnt before or preliminary for exams.

Key Words: Measure and assessment, Bloom’s Taxonomy, Science and Technology textbooks.


Giriş

Dünyada birçok ülkede yapılan araştırmalar, farklı konularda ve farklı eğitim düzeylerinde kullanılan ders kitaplarının eğitim ve öğretim sürecinde çok önemli bir etkiye sahip olduğunu ortaya çıkarmıştır (Davila & Talanquer, 2010). Yine birçok araştırma, öğretmenlerin sınıftaki öğretim sürecinde çok büyük oranda ders kitaplarına bağlı kaldığını ve hatta bazen ders kitaplarının programın yerini aldığını göstermektedir (Chanbliss & Calfee, 1998; Hurd, 1981; Chiappetta, Ganesh, Lee & Phillips, 2006). Özellikle öğretmenlerin laboratuar ve sorgulayıcı öğretim konusundaki eksiklikleri, onların neredeyse derslerinin tamamını ders kitaplarına bağımlı olarak işlemesine neden olmaktadır. Bu nedenle birçok araştırmacı, öğretim materyallerinin, özellikle de ders kitaplarının, hem öğretmenlere daha iyi rehberlik yapabilmek hem de öğrencilerin düşünme becerilerinin gelişimine daha iyi katkı sağlamak açısından incelenmesi gerektiğini belirtmektedirler (Lee, 2010; Mertler, 2003; Risner, 1987).

21. yüzyılda fen eğitiminin temel amacı çocuklara daha fazla bilimsel bilgi aktarmak değil, daha fazla bilimsel sorgulama becerisi kazandırmaktır (Tizard & Hughes, 2002). Bu nedenle, son yirmi yılda fen eğitimi alanında yapılan reform hareketleri uzun vadede bilgi toplumuna sahip olabilmek için öğrencilerin bilim okuryazarlığının geliştirilmesinin gerekliliğini vurgulamışlardır. Amerikan Ulusal Fen Eğitimi Standartları (National Research Council, 1996) ve 2061 projesi (American Association for the Advancement of Science, 1990) gibi reform hareketleri her öğrencinin bilimsel okuryazar olarak yetişmesini vurgulayarak sorgulamanın da bilimsel okuryazarlığın temelini oluşturduğunu rapor etmişlerdir.

Sorular ise bilimsel sorgulamanın ve anlamlı öğrenmenin özünü oluşturmaktadır (Chin, Brown & Bruce, 2002). Bunun için eğitim öğretim sürecinde öğrencilerin karşılaştıkları soruların niceliğinden ziyade niteliği ve doğası, diğer bir deyişle soruların bilişsel seviyesi, onların sorgulama sürecine katılmaları ve fen okur-yazarı bireyler olarak yetişmeleri açısından oldukça önemlidir.

Ders kitaplarının eğitim-öğretim sürecinin temel unsurlarından biri olduğu ve ilköğretim öğrencilerinin sınıftaki zamanlarının en az yüzde 75’inde ders kitaplarını kullandıkları düşünüldüğünde (Apple, 1986), öğrencilere eleştirel ve üst düzey düşünme becerilerini kazandırmada ders kitaplarının önemli bir rol oynayabileceği açıktır. Wright (1995)’a göre, ders kitapları eleştirel düşünmeyi öğrencilere öğretmek için bir araç olarak kullanılmalıdır. Eleştirel düşünme, problem çözme, kara verme, yaratıcılık, muhakeme yapma, mantıksal düşünme ile yakından ilişkilidir. Bu nedenle, hem öğretim sürecinde hem de ders kitaplarında daha fazla yüksek düzeyli sorulara yer vererek, öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesi, onların 21. yüzyılın ihtiyaçları doğrultusunda sorgulayıcı bireyler olarak yetişmesine ve modern dünyaya daha kolay ayak uydurmalarına yardımcı olacaktır.

Davila ve Talanquer (2010), ders kitaplarında yer alan soruların ve problemlerin, genel olarak fen derslerinde neyin değerlendirildiği, nasıl değerlendirildiği ve kazanımlar doğrultusunda öğrencilerin nasıl yönlendirildiği konusunda göz ardı edilemeyecek bir etkiye sahip olduğunu belirtmektedirler. Ayrıca, fen ders kitaplarında yer alan soruların analizinin, fen ders kitaplarında ve fen öğretiminde önem verilen bilgi türünün daha iyi anlaşılması bakımından çok önemli olduğunu vurgulamaktadırlar.

Ders kitaplarında yer alan sorular ile ilgili alanyazın incelendiğinde bu konuda ders kitaplarında önemli eksiklerin olduğu görülmektedir. Örneğin, Risner (1987) 5. sınıf fen bilgisi ders kitaplarındaki test sorularının bilişsel seviyesini Bloom Taksonomisi’ne göre incelemiş ve sonuçta test sorularının %61’inin bilgi düzeyinde, %34’ünün ise kavrama düzeyinde olduğunu ortaya koymuştur. Değerlendirme düzeyinde sadece 1 soru belirlenirken, analiz ve sentez düzeyinde hiçbir sorunun olmadığı rapor edilmiştir. Sonuç olarak, Risner fen bilgisi ders kitaplarında yer alan test sorularının öğrencilerin daha üst düzey bilişsel becerilerini geliştirmek yerine onları ezberlemeye teşvik ettiğini ve fen konularını anlamlı öğrenmeye yardımcı olmadığını vurgulamıştır. Daha sonraki yıllarda, Risner, Nicholson ve Myhan (1991) yaygın olarak kullanılan üç adet 5. sınıf fen bilgisi ders kitabındaki test sorularını Bloom Taksonomisi’ne göre analiz etmişler ve yine benzer şekilde soruların büyük oranda düşük düzey düşünme becerilerine yönelik olduğunu belirlemişlerdir. Bu sonuçların ilköğretim fen bilgisi ders kitapları için vurgulan amaçlarla çeliştiğini rapor etmişlerdir. Benzer bir çalışmada, Armbruster ve Ostertage (1989), 4. ve 5. sınıf fen bilgisi ve sosyal bilgiler ders kitaplarında hem ünite içinde yer alan soruları hem de ünite sonunda yer alan değerlendirme sorularını bilişsel düzey bakımından incelemişlerdir. Bulgulara göre, ünite içindeki soruların yaklaşık olarak yarısı bilgi düzeyinde iken, ünite sonu değerlendirme sorularının ise üçte ikisi bilgi düzeyinde olduğunu ve bunu kavrama düzeyinde olan soruların izlediğini rapor etmişlerdir. Kısaca, ders kitaplarının çok büyük oranda öğrencilerden tanım ve bilimsel gerçeklerin tekrarını isteyen düşük düzeyli soruları içerdiğini ve eleştirel düşünmeyi destekleyen daha üst düzey sorulara ders kitaplarında fazla yer verilmediğini vurgulamışlardır. Diğer bir çalışmada, Shepardson ve Pizzini (1992) ortaokul fen bilgisi ders kitaplarında yer alan soruların bilişsel seviyesini incelemişler ve sonuç olarak ders kitaplarında yer alan soruların büyük oranda düşük düzey sorulardan oluştuğunu rapor etmişlerdir.

Son yıllara ait bir çalışmada, Davila ve Talanquer (2010), Amerika Birleşik Devletleri'nde üniversitelerde yaygın olarak okutulan genel kimya ders kitaplarının ünite sonu değerlendirme sorularının hangi tür sorulardan oluştuğunu belirlemek amacıyla, 3 farklı genel kimya ders kitabında yer alan değerlendirme sorularını Bloom Taksonomisine göre incelemişlerdir. Analiz edilen 3 farklı Genel Kimya kitabının ünite sonu değerlendirme sorularının büyük oranda 4 farklı tipte sorudan oluştuğu sonucuna ulaşmışlardır. Her üç yayın evine ait kitaplarda (Chang, Brown ve Silberberg) yer alan değerlendirme sorularının, en fazla uygulama düzeyindeki sorulardan oluştuğu, bunu analiz düzeyindeki soruların izlediği ortaya çıkmıştır. Her üç yayınevinin kitaplarında bilgi düzeyindeki soruların yüzdesinin fazla olmaması olumlu bir durumdur. Ancak, sentez ve değerlendirme düzeyinde yer alan soruların yüzdesi tüm kitaplarda sadece yüzde 1 dolaylarındadır. Bu durum, genel kimya ders kitaplarındaki soruların bilişsel düzeyi bakımından sorgulanması gereken önemli bir husus olarak belirtilmiştir.

Ülkemizde bu alanda yapılan araştırmalar gözden geçirildiğinde ise, özellikle fen eğitimi alanındaki çalışmaların tamamının sınavlarda öğrencilere yöneltilen sorulara odaklandığı görülmektedir. Örneğin, Akpınar ve Ergin (2006), İzmir'in merkez iki ilçesinde bulunan toplam 35 okulda görev yapan 45 fen bilgisi öğretmeninin yazılı sınav sorularını Bloom Taksonomisine göre sınıflandırmışlardır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin yazılı sınavlarda çok fazla bilgi seviyesinde soru sorduklarını, üst düzeyde sorulara ise çok az yer verdiklerini belirlemişlerdir.

Benzer bir araştırmada, Dindar ve Demir (2006), Anakara il merkezinde 20 ilköğretim okulunda 5. sınıfları okutan 63 sınıf öğretmeninin fen bilgisi dersi sınavlarında öğrencilere sordukları soruları Bloom Taksonomisi’ne göre analiz etmişlerdir. Araştırma bulgularına göre, sınav sorularının büyük çoğunluğunun (%68) bilgi basamağına ait sorulardan oluştuğu, bunu %26’lık bir oranla kavrama basamağına ait olan soruların izlediği belirlenmiştir. Üst düzey bilişsel becerileri içeren soruların ise sınavlarda çok küçük bir orana sahip olduğu belirlenmiştir.

Diğer bir araştırmada, Baysen (2006) öğretmenlerin sınıfta sordukları sorular ile öğrencilerin bu sorulara verdikleri cevapları Bloom Taksonomisine göre analiz etmiştir. Araştırma sonucunda, incelenen 317 sorunun 176 tanesinin (%56) bilgi basamağı, 29 tanesinin kavrama basamağı, 72 tanesinin uygulama basamağı, 18 tanesinin analiz basamağı, 2 tanesinin sentez basamağı ve 9 tanesinin değerlendirme basamağına ait olduğu belirlenmiş ve ayrıca, sorulara verilen cevapların genel olarak sorulan soruların düzeyinde olduğu vurgulanmıştır. Benzer bir çalışmada, Özcan ve Oluk (2007) ilköğretim ikinci kademe Fen Bilgisi derslerinde ölçme- değerlendirme amacıyla kullanılan soruları Piaget’nin soyut işlemler dönemi ve Bloom Taksonomisine göre incelemiştir. Bloom Taksonomisine göre soruların %39'unun bilgi basamağındaki sorulardan %32'sinin ise uygulama basamağına ait sorulardan oluştuğunu belirlemişlerdir. Son yıllarda yapılan bir araştırmada, Ayvacı ve Türkdoğan (2010), yeniden yapılandırılan Bloom Taksonomisi’ne göre 6. sınıf Fen ve Teknoloji dersi yazılı sınav sorularını incelemişler. Sonuç olarak, kullanılan soruların %55 oranında hatırlama ve bilme düzeyinde olduğunu tespit etmişlerdir. Yazarlar tarafından öğretmenlerin sınavlarda öğrencilere yeni taksonomi ışığında ezberden uzak, yaratıcı düşünmeye sevk eden, hayata eleştirel bakmayı sağlayan, günlük hayattan problem durumları içeren üst düzey sorular sormaları gerektiğini belirtmişlerdir.

Yukarıda kısaca gözden geçirilen alanyazından da anlaşılacağı üzere, ülkemizde yapılan çok sayıdaki araştırma sadece Fen ve Teknoloji sınavlarında sorulan soruların niteliğine ve bilişsel seviyesine odaklanmış ve Fen ve Teknoloji ders kitaplarındaki soruların doğası ise ihmal edilmiştir. Oysaki günümüz çağdaş eğitim anlayışında değerlendirme tüm eğitim-öğretim sürecinin vazgeçilmez bir unsurudur. Kazanımların ne derece gerçekleştirildiği ya da hedeflere ne derece ulaşılabildiğinin değerlendirilmesi sadece süreç sonuna bırakılmaması gerekmektedir. Bu nedenle, ders kitaplarındaki soruların ölçme değerlendirme boyutu da göz ardı edilemeyecek kadar önemlidir. Ders kitaplarının sadece ezber soruları yerine, daha üst düzeydeki bilişsel becerileri gerektiren soruların dengeli bir dağılımını içermesi, hem öğrencilerin konuyu ne kadar iyi anladıklarını daha doğru bir şekilde değerlendirmelerine hem de bu doğrultuda mevcut olan eksiklerini gidermelerine çok daha fazla yardımcı olacağı açıktır. Bu bağlamda, bu çalışmanın amacı ilköğretim 2. kademe Fen ve Teknoloji ders kitaplarındaki ünite sonu değerlendirme sorularını Bloom Taksonomisine göre incelemek ve ayrıca mevcut ders kitaplarındaki sorularla ilgili öğretmen ve öğrencilerin düşüncelerini belirlemektir.


Yöntem

Bu araştırma betimsel (descriptive) bir çalışma olup, veriler üç farklı kaynaktan toplanmıştır: Fen ve Teknoloji ders kitapları, öğretmen ve öğrenciler. Betimsel çalışmalar, geçmiste ve halen var olan bir durumu olduğu şekliyle betimlemeye dayalı bir araştırma modelidir (Creswell, 2003).

Doküman Analizi

İlk olarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2010-2011 eğitim-öğretim yılında ilköğretim 6. 7. ve 8. sınıflarda okutulması uygun görülen üç farklı yayınevine ait olan toplam 5 adet Fen ve Teknoloji ders kitabının doküman analizi yapılmıştır. MEB tarafından 2010-2011 eğitim-öğretim yılı için 6. ve 8. sınıflar için biri MEB yayını biri özel yayınevi yayını olmak üzere iki farklı yayınevine ait kitap kullanılması uygun görülürken, 7. sınıflar için sadece MEB yayınının kullanılması uygun görülmüştür. Ünite sonu değerlendirme soruları Bloom’un Bilişsel Alan Taksonomisine göre analiz edilmiştir. Bloom Taksonomisi ilk olarak eğitimsel hedeflerin sınıflandırılması için geliştirilmekle birlikte, daha sonra öğretimsel etkinliklerin ve özellikle soruların bilişsel düzeyinin belirlenmesinde yaygın olarak kullanılmış ve bu tür çalışmalar için güvenilir ve geçerli olduğu görülmüştür (Pizzini, Shepardson & Abell, 1992).

Fen ve Teknoloji ders kitaplarındaki soruların Bloom’un Bilişsel Alan Taksonomisine sınıflandırılması önce araştırmacı ve fen eğitiminde uzman olan bir akademisyen tarafından bağımsız olarak yapılmış ve daha sonra iki kodlayıcı arasındaki uyum değerleri hesaplanmıştır. Kodlayıcılar arasındaki uyum değerleri yüzde 86 ile 92 arasında bulunmuş ve farklılıklar tartışılarak giderilmeye çalışılmıştır.
  1   2   3   4

Add document to your blog or website
Reklamlari:

Similar:

İlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi iconAydın, Ayşe Sevil ilköğretim İkinci Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metin Sonu Sorularının Türkçe Öğretim Programındaki Amaçlanan Davranış ve Açıklamalara

İlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi icon6 sinif fen ve teknoloji Kİtaplarindaki madde ve değİŞİM ÖĞrenme alaninda yer alan etkiNLİkleriN İncelenmesi

İlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi iconTed mersiN İLKÖĞretim okulu 2007-2006 EĞİTİM ÖĞretim yili fen ve teknoloji dersi ÜNİte çalişma ve değerlendirme sorulari

İlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi iconÇalışma Kitabı Ünite Sonu Değerlendirme Soruları A

İlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi iconİLKÖĞretiM İKİNCİ kademe öĞrencileriNİn yazili anlatim becerileriNİN ÇEŞİTLİ değİŞkenler açisindan incelenmesi: erzincan örneğİ

İlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi icon7. sinif fen ve teknoloji dersi ÜNİte değerlendirme sinavi sorularidir

İlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi iconÜNİte 6: maddeleri taniyalim sınıf : 4 Ders : Fen ve Teknoloji

İlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi iconLÜTFİye ali ŞADİ ÇELİK İLKÖĞretim okulu siniflar tüRKÇe dersi hafta sonu kursu çalişma ve değerlendirme etkiNLİkleri

İlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi iconİLKÖĞretim okullari beden eğİTİMİ ders programinda yer alan futbol üNİtesiNİN İncelenmesi*

İlköğretim II. Kademe Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarındaki Ünite Sonu Değerlendirme Sorularının İncelenmesi icon6, 7, sinif tüRKÇe ders kitaplarindaki metinlerin okunabiLİRLİĞİ

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©trdocs.org 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page