10. sinif tarih dersi notlari osmanli devleti’Nİn kuruluş devri

Reklamlari:



Indir 0.5 Mb.
Title10. sinif tarih dersi notlari osmanli devleti’Nİn kuruluş devri
Page7/14
Date conversion12.03.2013
Size0.5 Mb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://www.zal.k12.tr/indir/tarih/10.Sinif_Tarih_Dersi_Notlari.doc
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   14

Osmanlı-İran İlişkileri

1722’de Rusların İran’daki karışıklıklardan faydalanarak Kafkaslarda ilerlemesi üzerine Osmanlı Devleti harekete geçti.Ruslar ile Osmanlı Devleti’ni karşı karşıya getiren bu gelişme sonucunda Fransa araya girerek İstanbul Antlaşması’nın imzalanmasını sağladı.

İstanbul Antlaşması (1724)

-Ruslar, Dağıstan ve Hazar kıyılarını alacak.

-Osmanlı Devleti, Karabağ, Revan ve Tebriz’i alacak.

İran’ın İstanbul Antlaşması’nı kabul etmemesi üzerine çıkan savaşlarda Osmanlı Devleti, İran’ı yendi.Sonuçta Ahmet Paşa Antlaşması imzalandı.

Ahmet Paşa Antlaşması (1732)

-Gence, Tiflis ve Dağıstan Osmanlılarda kalacak.

-Tebriz, Kirmanşah ve Hamedan eyaletleri İranlılara verilecek.

İran’da 1736’da Afşar Türklerinin iktidara gelmesinden sonra Osmanlılarla olan antlaşma bozularak savaş tekrar başladı.1746’da Kasr-ı Şirin Antlaşması esas alınarak Kerden Antlaşması yapıldı.

Not:Kerden Antlaşması, Osmanlı Devleti ile İran arasında yapılan son antlaşmadır.


XVIII. Yüzyıl Islahatları ve Özellikleri

III.Ahmet(1703-1730)-Lale Devri (1718-1730)

-İlk kez Avrupa’nın önemli merkezlerinde geçici elçilikler açıldı (Paris, Viyana, Moskova ve Lehistan).Osmanlı Devleti, elçilikleri kurmakla; Avrupa’daki teknik, bilimsel ve soysa gelişmeleri takip etmeyi ve Avrupa devletlerinin politikalarını öğrenmeyi amaçlamıştır.

-Sait Efendi ve İbrahim Müteferrika tarafından ilk Türk matbaası kuruldu (1727).İbrahim Müteferrika’nın evinde kurulan bu ilk Osmanlı matbaasında dini kitaplar hariç tarih, coğrafya ve edebiyata ait bazı kitaplar basılmıştır.Matbaada basılan ilk eser Vankulu Lugatı adlı bir sözlüktür.

Osmanlı Devleti’nde binlerce insan hattatlık yaparak geçimlerini sağlıyordu.Bu insanları mağdur etmemek amacıyla devlet önceleri matbaada dini kitapların basımını yasaklamıştır.

-Yeniçerilerden oluşturulan bir itfaiye örgütü kurulmuştur (Tulumbacılar).

-Yalova’da bir kağıt imalathanesi kurulmuştur.

-İstanbul’da bir kumaş ve çini imalathanesi açılmıştır.

-İlk defa çiçek hastalığı için aşı bulunmuştur.

-Kütüphaneler açılmıştır (En önemlileri Enderun ve Yeni Cami kütüphaneleridir).

-Askeri alanda esaslı bir ıslahat görülmemiş, sınırlarda bazı kaleler ve istihkamlar yaptırılmıştır.Ayrıca İstanbul surları onarılmıştır.

-Doğu klasiklerinden bazı eserler Türkçeye tercüme edilmiştir.

-Resim, minyatür, edebiyat ve az da olsa bilim alanında gelişmeler gözlenmiştir.

-Avrupa’dan Rokoko ve Barok tarzı mimari örnek alınarak çeşitli eserler yapılmıştır.

-Osmanlı mimarisinin Avrupa mimarisinin etkisinde kalması sonucunda sivil mimari ön plana çıkmıştır.

-Osmanlı Devleti bu dönemde sadece Doğu’da İran’la savaşmıştır.

-Lâle Devri, Patrona Halil İsyanı ile sona ermiştir.


I. Mahmut

I.Mahmut orduya düzen vermenin ve Avrupa orduları gibi savaşa hazırlanmanın gerekliliğini anlamış ve bu işi Fransız asıllı Humbaracı Ahmet Paşa’ya (Kont dö Boneval) vermiştir.

Ahmet Paşa;

-Osmanlı ordusundaki Humbaracı ve Topçu sınıfını ıslah etmiştir.

-Ordunun ıslahı için raporlar hazırlamıştır.

-Subay yetiştirmek amacıyla Kara Mühendishanesi’ni kurmuştur (1734).Böylece Avrupa tarzında ilk teknik okul açılmıştır.

-Emrindeki kıtaları Avrupa ordularının düzenine göre örgütlemiş, bölük, tabur ve alay örgütlerini oluşturmuştur.


III. Mustafa

Bu dönemin ıslahatlarını Sadrazam Koca Ragıp Paşa ve Baron dö Tot yapmıştır.

-III. Mustafa lüzumsuz masrafları keserek maliyede ıslahat yaptı.İlk defa bu dönemde iç borçlanma sistemi (esham) uygulanmıştır.

-Fransızca’dan matematik ve astronomiyle ilgili kitaplar tercüme edilmiştir.

-Fransa’dan getirilen Baron dö Tot topçu ve istihkam askerlerini ıslah etmiştir.

-Sürat Topçu Ocağı kuruldu.Bu ocak Avrupa tarzında yetiştirilmiştir.

-Tophane ıslah edilmiştir.

-Deniz subayı yetiştirmek amacıyla Deniz Mühendishanesi kurulmuştur.

-Çeşme faciasından sonra tersane ıslah edilerek yeni bir donanma kurulmuştur.


I.Abdülhamit

Devrin ileri gelen ıslahatçı devlet adamları Halil Hamit Paşa ve Cezayirli Hasan Paşa’dır.

-Halil Hamit Paşa, Sürat Topçu Ocağı’nı genişleterek mevcudunu artırmıştır.

-İstihkam Okulu açıldı.Lağımcı ve Humbaracı ocaklarının gelişmesi sağlandı.Kara ve deniz kuvvetlerini ıslah etmek için Avrupa’dan çok sayıda mühendis ve uzman getirilmiştir.

-Yeniçerilerin sayımı yapıldı.Tımar sisteminde düzenlemeye gidildi.Ulufe alım-satımı yasaklandı.Halil Hamit Paşa maliyeyi düzeltmek için çalışmalar yaptı.Ancak başarılı olamadı.


III.Selim

III.Selim döneminde yapılan ıslahatlara Nizam-ı Cedit adı verilmiştir.Bu dönem ıslahatlarının ağırlık merkezini askeri ıslahatlar oluşturmuştur.

-Nizam-ı Cedit Ordusu kuruldu.Bu ordu yeniçerilerden seçilen ve Anadolu’dan getirilen askerlerden kurulmuştur.Avrupa tarzında eğitilen bu ordu ilk askeri başarısını Akka’da Fransızlara karşı kazanmıştır.Ordunun giderleri yeni kurulan İrad-ı Cedit hazinesi tarafından karşılanmıştır.

-Selimiye ve Levent kışlaları oluşturuldu.

-III.Selim donanmaya önem vermiş ve tersaneyi ıslah etmiştir.

-Mühendishane-i Berr-i Hümayun (Kara Mühendishanesi) ve Mühendishane-i Bahr-i Hümayun (Deniz Mühendishanesi) adıyla okullar genişletilmiştir.

-Avrupa’daki gelişmeleri takip etmek ve Osmanlı Devleti hakkındaki düşüncelerini öğrenmek amacıyla Avrupa’nın önemli merkezlerinde sürekli elçilikler kurulmuş, Paris, Londra, Viyana ve Berlin’e elçiler gönderilmiştir.

-Ülke parasının değerini korumak için yerli malı özendirilmiştir.

-Resmi devlet matbaası kurulmuştur.

-İlmiye sınıfının ıslahı için çalışıldı.Yeni kitaplar tercüme edilmiştir.

III.Selim tarafından yapılmak istenen ıslahatlar; yeniçerilerin tepkisi, devlet adamlarının lüks ve israfa dalmaları, İrad-ı Cedit hazinesi için konulan vergilerin toplumda meydana getirdiği huzursuzluk ve yabancı elçilerin aleyhte propaganda yapmaları gibi nedenlerden dolayı başarılı olamamıştır.

Kabakçı Mustafa İsyanı’yla III.Selim öldürülmüş (1807) ve Nizam-ı Cedit ıslahatları ortada kalmıştır.


XVIII. Yüzyıl Islahatlarının Genel Özellikleri

-Osmanlı Devleti, Avrupa’nın gerisinde kaldığını anlamış ve Avrupa’yı örnek alarak yenilikler yapmıştır.

-Islahatlar padişah ve devlet adamları tarafından yapılmış, halkın ıslahatlar konusunda bir isteği ve desteği olmamıştır.

-Savaşların yenilgiyle sonuçlanması ve toprak kayıplarının devam etmesi, ıslahatların daha çok askeri alanda yapılmasında neden olmuştur.

-Islahatlar, gösterilen tepkiler nedeniyle (özellikle yeniçerilerin) devamlı olmamıştır.

-XVII. Yüzyıl ıslahatlarına göre daha esaslı ıslahatlar yapılmıştır.Ancak, ıslahatlarla amaçlanan hedefler gerçekleştirilememiş ve devlet çöküntüden kurtarılamamıştır.


SANAYİ İNKILABI

Yeni buluşların üretime uygulanması ve bunların en önemlisi olan buhar gücüyle çalışan makinelerin kullanılması makineleşmiş endüstriyi doğurdu.Böylece insan ve hayvan gücünün yerini makineler almıştır.Buna Endüstri veya Sanayi İnkılabı denilmiştir.

İngiltere’de başlayan makineleşme, kısa zamanda diğer ülkeler yayıldı.İngiltere’den sonra Fransa, Hollanda, Almanya devletleri ve Avusturya’da sanayileşme hızla gelişti.

Sanayi İnkılabı’nın Sonuçları

-Avrupa’da üretim artmış ve insanların refah seviyesi yükselmiştir.

-Sağlık, temizlik ve konfor anlayışında önemli gelişmeler görülmüştür.

-Yaşam koşullarının iyileşmesi ve ölüm oranlarının düşmesi sonucunda hızlı nüfus artışı görülmüştür.

-Büyük sanayi şehirleri ortaya çıkmıştır.Kentlerin hızla büyümesiyle işsizlik gibi yeni toplumsal sorunlar doğmuştur.

-Ekonomiyle ilgili kapitalizm, sosyalizm ve emperyalizm gibi görüşler ortaya atılmıştır.

-Avrupa’da işçi sınıfı ortaya çıkmış ve önem kazanmıştır.İşçi-işveren sorunlarının çözümlenebilmesi için sendikacılık girişimleri başlamıştır.

-Hammadde ve pazar bulma önemli bir sorun haline gelmiştir.Bu durum Avrupa devletleri arasında sömürgecilik yarışını hızlandırmış ve I. Dünya Savaşı’na neden olmuştur.

-Küçük atölyeler kapanmış, bunların yerlerine ucuz ve kaliteli mallar üreten fabrikalar kurulmuştur.Tarımdaki teknolojik gelişmeler de üretimi artırmıştır.Ayrıca, XVIII. Yüzyılda İngiltere’de geniş ve büyük toprak edinme politikası izlenmiştir.Böylece, küçük çiftçi ortadan kalkmış ve bu kişiler tarım işçisi olmuştur.

-Ticaretin gelişmesi, hammadde ve mamül maddelerin ucuza taşınma gereğinin ortaya çıkması demiryollarının yapılmasına, sermaye ve eğitilmiş insan gücüne ihtiyaç duyulmasına neden olmuştur.

-Üretimin fabrikalarda yapılması, üretim faaliyetlerini yerel ve aile çevresini aşarak sistemli şekilde uluslar arası bir niteliğe ulaştırmıştır.


Endüstri Devrimi sonucunda Osmanlı İmparatorluğu’nda küçük atölyeler ortadan kalkmış, işsizlik artmış, dış ticarette denge bozulmuştur.Osmanlı Devleti, XIX. Yüzyılın ortalarından itibaren Avrupa mallarının istilasına uğramıştır.Sonuç olarak Osmanlı Devleti, dışarıya hammadde satan ve dışarıdan mamül madde alan bir ülke haline gelmiştir.Ekonomide başlayan bu gerileme siyasi çöküşü hızlandırmıştır.


RUSYA’NIN GENİŞLEME POLİTİKASI VE OSMANLI-RUS İLİŞKİLERİ

Rusya’nın Genel Siyaseti:

-I.Petro zamanından (1682-1725) itibaren açık denizlere çıkmak.

-Kırım’ı almak ve Karadeniz’e açılmak.

-Balkanlardaki Ortodoksları himayesine almak.

-Lehistan iç işlerine müdahale etmek

Osmanlı-Rus ve Avusturya Savaşları (1736-1739)

Nedenleri:

-Rusya ve Avusturya’nın Osmanlı topraklarını paylaşmak üzere anlaşmaları.

-Kırım ordusunun, İran’da savaşan Osmanlı ordusuna yardım için Kafkasya’dan geçmesine Rusların izin vermemesi.

-Rusların, Azak ve Kırım’a saldırmaları.

-Rusya’nın Lehistan’ın iç işlerine karışması.

-Rusların Osmanlı Devleti içindeki Ortodoksları egemenliği altına almak istemesi.

Sonuçları:

-Osmanlı orduları hem Rusya’yı hem de Avusturya’yı yendi.

-Fransa’nın arabuluculuğu ile her iki devlet ile ayrı ayrı antlaşma imzalandı.

Not:Humbaracı Ahmet Paşa’nın Avrupa tarzında yaptığı ıslahatlar savaşın kazanılmasında etkili oldu.

Belgrad Antlaşması (1739) (Osmanlı-Avusturya)

-Avusturya, Pasarofça Antlaşmasıyla aldığı yerleri geri verecek.

-Avusturya, devam eden savaşta Rusya’ya yardım etmeyecek.

Belgrad Antlaşması (1739) (Osmanlı-Rusya)

-Rusya, Kırım ve Eflak’tan çekilecek.

-Azak Kalesi yıkılmak şartıyla Rusya’ya bırakılacak.

-Rusya, Karadeniz’de ticaret gemisi ve donanma bulundurmayacak.

-Rus Çarı protokol bakımından Avusturya ve Fransa kralıyla Osmanlı padişahına denk sayılacak.

Belgrad Antlaşmalarının Önemi:

-Osmanlı Devleti’nin 18. yüzyılda Batıda imzaladığı son kazançlı antlaşmalardır.

-Karadeniz’e açılmak isteyen Rusya geri itilerek Karadeniz’in Türk gölü olma özelliği bir süre daha korundu.Karadeniz’in Osmanlı’ya ait olduğunu belirten en son antlaşmadır.

-Rusların Boğazları tehdidi bir süre engellenmiştir.

1740 Kapitülasyonları:

Fransa’nın 1739 Belgrad Antlaşmalarında arabuluculuk yapmasından dolayı I.Mahmut döneminde kapitülasyonlar yeniden gözden geçirilip genişletildi ve sürekli hale getirildi. Kudüs’teki Katolik Hristiyanlara ait kutsal yerlerin yönetimi Fransa’ya bırakılmıştır (1740).

Osmanlı-Rus Savaşı (1768-1774)

Nedenleri:

-Rusların kendi adayını Leh Kralı seçtirmeleri (Rusların Lehistan içişlerine karışması).

-Leh milliyetçilerinin Osmanlıya sığınmaları.

-Rusların Kırım’a yerleşmek, Karadeniz’e inmek ve Ortodoks Osmanlı vatandaşlarını egemenliği altına almak istemeleri.

Sonuçları:

-Ruslar, Kırım, Eflak ve Boğdan’ı işgal etti.

-Osmanlı ordusu ağır bir yenilgi aldı.

-Osmanlı donanması Çeşme’de Ruslar tarafından yakıldı (1770). (Rus donanması tarihinde ilk kez Akdeniz’e indi.) Rus orduları karşısında başarısız olan Osmanlı Devleti barış istedi.

Küçük Kaynarca Antlaşması (1774) ve Önemi

1.Kırım Hanlığı bağımsız olacak; sadece dini konularda Osmanlı halifesine bağlı kalacaktır.

Bu madde ile;

-Osmanlı Devleti ilk defa halkı Türk ve Müslüman olan bir toprak bir toprak parçasını kaybetmiştir.

-Osmanlı Devleti siyasal ilişkilerde ilk defa halifeliğin dinsel gücünden yararlanmıştır.Böylece, Kırım ile dini ve kültürel bağların devam ettirilmesi amaçlanmıştır.Ayrıca, askeri yönden Rusya’yı durduramayan Osmanlı Devleti’nin halifeliğin gücünden yararlanmaya çalışması zayıfladığını göstermektedir.

2.Azak Kalesi, Kabartay arazisi Ruslara verilecek ve iki devlet arasındaki sınır Buğ Nehri olacaktı.

1. ve 2. maddelerle; Osmanlı Devleti, Karadeniz kıyılarını bir daha geri alamamak üzere kaybetmiştir.

3.Osmanlı ülkesinde yaşayan Ortodoksların himayesi Rusya’ya verilecektir.

4.Rusya, Osmanlı ülkesinde istediği her yerde konsolosluk açabilecek ve İstanbul’da sürekli elçi bulundurabilecetktir.

3. ve 4. maddelerle;

-Rusya’nın Osmanlı Devleti’nin içişlerine karışmasına ortam hazırlamıştır.

-Osmanlı ülkesi Rusya’nın etkisine açık hale gelmiştir.

-Osmanlı ülkesinde yaşayan Ortodoksların isteklerini Rusya’ya iletme imkanı doğmuştur.

5.Rusya diğer Avrupa devletlerinin yararlandığı kapitülasyonlardan faydalanacaktır.

Bu madde ile; Osmanlı tarihinde Rusya’ya ilk kapitülasyonlar bu antlaşma ile verilmiştir.

6.Rusya Karadeniz’de donanma bulundurabilecek ve Rus ticaret gemileri Karadeniz ve Akdeniz’de serbestçe dolaşabilecektir.

Bu madde ile;

-Karadeniz Türk gölü olma özelliğini kaybetmiştir.

-Rusya tarihinde ilk defa İstanbul ve Çanakkale Boğazlarını geçerek sıcak denizlere çıkma imkanı elde etmiştir.

7.Osmanlı Devleti, Rusya’ya savaş tazminatı ödeyecek.

Bu madde ile; Osmanlı Devleti tarihinde ilk defa savaş tazminatı ödemiştir.Bu durum Osmanlı ekonomisini olumsuz etkilemiştir.

8.Rusya, savaşta ele geçirdiği Eflak, Boğdan, Besarabya ve Akdeniz’deki adaları geri verecek.

Bu madde ile; Rusya, Balkanlarda yaşayan halk üzerindeki etkisini artırmayı ve Osmanlı Devleti’ne karşı muhalefeti güçlendirmek istemiştir.

Not:Osmanlı Devleti’nin 18.yüzyılda imzaladığı en ağır antlaşmadır.


Kırım Sorunu

Nedeni:

-Rusya’nın bağımsız olan Kırım’a kendi adayı Şahin Giray’ı, Han seçtirmeleri ve Kırım halkının Osmanlılardan yardım istemeleri.

Sonucu:Savaş çıkmasını istemeyen Fransa’nın arabuluculuğu ile Aynalıkavak Tenkihnamesi(Düzenlemesi) imzalandı.

AynalıkavakTenkihnamesi

(Düzenlemesi,Sözleşmesi)(1779)

-Rusya, Kırım’dan çekilecek, her iki taraf Kırım hanlarının yönetimine karışmayacak.

-Osmanlı Devleti, Şahin Giray’ın Kırım Hanlığı’nı kabul edecek.

Önemi:

-Osmanlı Devleti’nin savaş yapmadan taviz verecek kadar zayıfladığı anlaşıldı.

-Rusya, Kırım’ın iç işlerine karışma hakkını elde etti.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   14

Reklamlari:

Similar:

10. sinif tarih dersi notlari osmanli devleti’Nİn kuruluş devri iconTarih osmanli devleti YÜkselme devri test–3

10. sinif tarih dersi notlari osmanli devleti’Nİn kuruluş devri iconTariH 17. YÜzyilda osmanli devleti (duraklama devri)

10. sinif tarih dersi notlari osmanli devleti’Nİn kuruluş devri iconTariH 18. YÜzyilda osmanli devleti (gerileme devri)

10. sinif tarih dersi notlari osmanli devleti’Nİn kuruluş devri iconOsmanlı Devleti'nde daha kuruluş yıllarından itibaren ilme ve âlime büyük bir değer verilmiştir. Bu durum Osmanlı Devleti'nin gerileme ve çöküş devrinde de

10. sinif tarih dersi notlari osmanli devleti’Nİn kuruluş devri iconOsmanli kuruluş devri Kuruluş Dönemi Hükümdarları

10. sinif tarih dersi notlari osmanli devleti’Nİn kuruluş devri iconOsmanlı Devleti'nin Gerileme Devri: (1699-1792)

10. sinif tarih dersi notlari osmanli devleti’Nİn kuruluş devri icon9. sinif tarih dersi notlari tarih Bilimine Giriş

10. sinif tarih dersi notlari osmanli devleti’Nİn kuruluş devri iconKuruluş devri(1299-1453) kuruluş devri HÜKÜmdarlari

10. sinif tarih dersi notlari osmanli devleti’Nİn kuruluş devri iconXX. Yüzyıl Osmanlı Siyasi Tarihi / Osmanlı Devleti’nin Çöküşü Final Yayınları Öss tarih

10. sinif tarih dersi notlari osmanli devleti’Nİn kuruluş devri iconBal ders notlari osmanli devleti’Nİn kuruluşU

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©trdocs.org 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page